Kornelyus
17-10-06, 17:54
İsa Mesih'in Soyu (Matta 1:1-17)
Yeni Antlaşma'yı okumaya başlayan biri, bunun neden sıkıcı bir soy ağacıyla başladığını merak edebilir. Bunun önemli olmadığı sonucuna varıp isimlerin bulunduğu kısmı atlayarak diğer bölümleri okumaya başlayabilir.
Ne var ki, soy ağacı son derece önemlidir. Sonradan meydana gelecek olan olayların temelini atar. İsa'nın, Davut'un torunu olarak kraliyet soyundan geldiği açıklanmadan, O'nun İsrail'in Kralı Mesih olduğunu kanıtlamak mümkün değildir. Matta, hikâyesine başlanması gereken yerden başlar: İsa'nın dünyadaki babası Yusuf aracılığıyla Davut'un tahtının yasal mirasçısı olduğunu gösteren belgeleri gözler önüne serer.
Buradaki soy, İsa'nın İsrail Kralı olarak yasal soyunu dikkatle açıklar; Luka'daki soy ise O'nun Davut'un Oğlu olarak doğrudan doğruya onun soyundan geldiğini gösterir. Matta'daki soy Davut'tan sonra kral olan oğlu Süleyman gibi kraliyet soyunu izler; Luka'daki soy ise Davut'un diğer oğlu Natan aracılığıyla devam eden kan soyunu izler. Bu soy oğul olarak evlat edinildiği Yusuf'la sonuçlanır; Luka 3'teki soyun ise İsa'nın gerçek Oğul olduğu Meryem'in atalarını göstermesi mümkündür.
Bin yıl önce Tanrı, Davut'la sonsuza kadar sürecek bir krallık ve yöneticilik vaadi içeren koşulsuz bir antlaşma yapmıştı. Bu şimdi Mesih'te gerçekleşiyor: Meryem vasıtasıyla Davut'un zürriyetindendir; Yusuf vasıtasıyla da Davut'un tahtının yasal mirasçısıdır. Ebediyen yaşadığından krallığı da sonsuzdur ve Davut'un büyük Oğlu olarak sonsuza kadar hüküm sürecektir. İsa, İsrail tahtına talebini iki öğeyle kişiliğinde birleştirmiştir: Yasal ve doğrudan doğruya geldiği soydan. Yaşadığı için de başka hiç kimse hak talep edemeyecektir.
1:1-15 İbrahim oğlu, Davut oğlu İsa Mesih'in soyuyla ilgili kayıt İfadesi Tekvin 5:1'deki, "Âdem zürriyetlerinin kitabı budur" ifadesine benzemektedir. Tekvin ilk Adem'i, Matta ise son Adem'i tanıtır. İlk Adem ilk ve fiziksel yaratılışın başıydı. Mesih ise son Âdem olarak yeni ya da ruhsal yaratılışın Başıdır.
Bu kitabın konusu İsa Mesih'tir. İsa ismi O'nu Yahve-Kurtarıcı olarak, Mesih unvanı ise O'nu uzun süredir beklenen İsrail'in Mesih'i ("meshedilmiş" ya da "kutsanmış" olan) olarak gösterir. Davut Oğlu unvanı ise Eski Antlaşma'daki Kurtarıcı ve Kral rollerini birleştirir. İbrahim Oğlu unvanı Rabbimizi, İbrani halkının ilk atasına verilen bütün vaatleri gerçekleştiren olarak gösterir.
Soy, tarihsel olarak üç bölüme ayrılır: İbrahim'den Yeşay'a, Davut'tan Yoşiya'ya ve Yekanya'dan Yusuf a. İlk bölüm Davut'a kadar olan dönemi; ikincisi krallık dönemini; üçüncüsü ise sürgündeki kraliyet soyunun kayıtlarını içerir (MÖ 586 ve daha sonrası).
Bu kayıtta birçok ilginç özellik vardır. Örneğin, ilk paragrafta dört kadından bahsedilir: Tamar, Rahab, Rut ve Batşeba (Uriya'nın karısı). Doğuda soy kayıtlarında kadınların ismine nadiren rastlandığından, bu kadınların ilave edilmiş olması şaşırtıcıdır; bunlardan ikisi fahişeydi (Tamar ve Rahab), biri zina işlemişti (Batşeba) ve ikisi İsrailli değildi (Rahab ve Rut). Matta Kitabının girişinde bulunmaları belki de Mesih'in gelişinin günahkârlara getireceği kurtuluşa, Yahudi olmayanlara getireceği lütfa ve O'nda cinsiyet ve ırkçılık engelinin kalkacağına dair İnce bir imadır.
Kral Yekonya isminden söz edilmiş olması oldukça ilginçtir. Yeremya 22:30'da Tanrı bu adamı lanetlemiştir: "RAB şöyle diyor: 'Bu adamı çocuksuz, ömrünce başarılı olmayacak biri olarak yazın. Çünkü soyundan gelen hiç kimse başarılı olmayacak, soyundan gelen hiç kimse Davut'un tahtında oturamayacak, Yahuda'da bir daha krallık etmeyecek.'" Eğer İsa Yusuf un gerçek oğlu olmuş olsaydı, bu lanetin altında kalmış olacaktı. Bununla beraber, Davut'un tahtına hak kazanabilmek için Yusuf un yasal oğlu olması gerekiyordu. Sorun bakireden doğum mucizesiyle çözümlendi: İsa Yusuf vasıtasıyla tahtın yasal varisiydi. Meryem vasıtasıyla da gerçek Davut Oğlu idi. Yekonya'nın üstündeki lanet, Yekonya soyundan olmayan Meryem'i ve çocuklarını etkilemedi.
1:16 Grekçe'deki "ondan" ("Meryem" yoktur) sözcüğünün tekil ve dişil olması İsa'nın, Yusuf'tan değil, yalnızca Meryem'den doğduğunu gösteriyor. Fakat bu ilginç soy niteliklerine ek olarak sunuşta zorluk yarattığı da anımsanmalıdır.
1:17 Matta her üç bölümdeki on dört soya ilişkin duruma ilgiyle yaklaşır. Bununla beraber bazı belirli isimlerin listesinde olmadığını Eski Antlaşma'dan biliyoruz. Örneğin, Yoram'la Uziya (8. ayet) arasında Ahazya, Yehoaş (Yoaş) ve Amatsya kral olarak hüküm sürmüştür (2Kr.8-14; 2Ta.21-25).
Matta ve Luka'daki soylar Şaltiyel ve Zerubabel gibi İki ismi üst üste getirir (Mat. 1:12,13; Luk.3:27). Meryem ve Yusuf un soylarının bu adamlarla birleşip sonradan ayrılmaları ilginçtir. Her iki kitabın Ezra 3:2'deki kaydı izleyerek Zerubabel'in Şalteyel'in oğlu olduğunu söylemesine rağmen 1. Tarihler 3:19'da Pedayal'ın oğlu olduğunun yazılması sorun yaratır.
Üçüncü sorun ise Matta'nın, Davut'tan İsa'ya kadar yirmi yedi kuşak saymasına karşın, Luka'nın kırk iki kuşak saymasıdır. Müjde yaylalarının değişik soy ağacı taslağı çizmelerine rağmen, kuşak sayımında böyle bir farklılığın olması tuhaftır. Bu sorunlara ve görünen zıtlıklara karşı Kutsal Kitap öğrencisinin tutumu ne olmalıdır? İlk olarak, temel noktamız Kutsal Kitap'ın Tanrı'nın esinlenmiş sözü olmasıdır. Bu nedenle yanlışlık olamaz. İkincisi ise sonsuz olmasıdır ve Tanrı'nın sonsuzluğunu göstermesidir. Sözün temel gerçeklerini anlayabiliriz, ama hiçbir zaman içindekileri tam olarak kavrayamayız.
Buna göre sorunlara yaklaşımımız bizi, Kutsal Kitap'ın hata yapabileceğin¬den çok sorunun bilgi eksikliğinden kaynaklandığı sonucuna götürür. Kutsal Kitap sorunları bunlara yanıt bulabilmek amacıyla daha çok araştırma yapmak için bizi kamçılamalıdır. "Tanrı'yı gizli tuttuğu şeyler için, krallarıysa açığa çıkardıkları için yüceltiriz" (Sül.25:2).
Tarihçilerin titiz araştırmaları ve arkeologların kazıları Kutsal Kitap'taki ifadelerin yanlış olduğunu gösterememiştir. Bize sorun ve zıtlık olarak görünen her şeyin anlaşılabilir bir açıklaması vardır ve bu açıklamalar ruhsal önem ve faydalarla doludur.
İsa Mesih'in Soyu (Luka 3:23-28)
Luka İsa’nın halka yönelik görevini açıklamaya geçmeden önce kısa bir ara vererek İsa’nın soyunu anlatıyor. Eğer İsa aynı zamanda tam ve gerçek anlamda bir insansa, o zaman O'nun soyunun ta Adem'e kadar uzanması gerekir. İsa'nın soy kütüğünün açıklanması O'nun Adem'in soyundan geldiğini gösterir. Luka'nın, İsa'nın Meryem'in soyundaki atalarını anlattığına inanılır. 23'üncü ayete dikkat edilecek olursa, orada İsa'nın Yusuf un oğlu olduğu değil, oğlu olarak bilindiği söylenmektedir. Eğer bu görüş doğruysa, o zaman 23'üncü ayette geçen Eli, Meryem'in babası, aynı zamanda Yusuf un da kayınbabası olmaktadır.
Uzmanlar bunu genellikle, Rab'bin Meryem aracılığıyla olan nesillerinin anlatılışı olduğunu kabul ederler. Buna gerekçe olarak da şunları gösterirler: 1) Çünkü Yusuf un aile kütüğü Matta kitapçığında incelenmektedir (Mat. 1:2-16).
2) Luka kitapçığının ilk bölümlerinde Meryem, Yusuf tan daha fazla görünmektedir. Oysa durum Matta kitapçığında bunun tam tersidir.
3) Yahudilerin soy kütüklerinin yazılmasında kadın isimlerinin kullanılması pek yaygın bir uygulama değildi. Burada Meryem'in adının geçmeyişi bu nedenle olabilir.
4) Matta l:16'da Meryem'in nişanlısı Yusuf'un, Yakup'un öz oğlu olduğu açık bir şekilde bildirilmektedir. Oysa Luka kitapçığında Yusuf un Eli'nin öz oğlu olduğu değil, sadece oğlu olduğu söylenmektedir. Buradaki oğul, pek tabii damat anlamında kullanılmış olabilir.
5) Orijinal dildeki belirli artikel eki (harfi tarif; Grekçe: tou) burada soy kütüğünde, biri hariç, adı geçen her ismin önünde kullanılmaktadır. Bu artikelin kullanılmamış olduğu tek isim Yusuf tur. Soy kütüğündeki bu tek farklılık, Yusuf'un Meryem'le evli olduğu için dışarıda tutulmuş olabileceğini göstermektedir.
Bu soy kütüğünü ayrıntılarıyla incelemeye gerek olmadığı halde, buradaki önemli bir iki noktaya değinmekte yarar vardır: 1) Buradaki liste, Meryem'in, kral Davut'un oğlu Natan'ın soyundan geldiğini göstermektedir (3:31). İsa, Matta kitapçığında, Davut'un tahtı üzerindeki yasal haklarını Süleyman aracılığıyla miras almıştır.
Rab İsa, Yusuf un yasal oğlu olarak, Tanrı'nın Davut'la, hükümranlığının hiç son bulmayacağına İlişkin yapmış olduğu antlaşmada üzerine düşen görevi yerine getirmiştir. Öte yandan İsa, Tanrı'nın Yehonya üzerine koyduğu lanetin altına girmedikçe Yusuf un oğlu olmayacaktı. Bu lanete göre, kötü kral Yehonya'nın soyundan gelecek olanlar bereketli olmayacaklardı (Yer.22:30).
Meryem'in Oğlu olarak İsa, Tanrı'nın Davut'la yaptığı antlaşmanın diğer bir yönünü, yani Davut'a, soyundan olanın sonsuza dek tahtı üzerinde oturacağına dair verilen sözü yerine getiriyordu. Ayrıca Natan aracılığıyla Davut'un soyundan olarak Yehonya üzerindeki lanete uğramadı.
2) Adem burada Tanrı Oğlu olarak tanımlanıyor (38. ayet). Bu tanımlama, Adem'in sadece Tanrı tarafından yaratılmış olduğunu göstermek için kullanılmıştır.
3) Mesih'in soy şeridinin Rab İsa ile son bulmuş olduğu burada açıkça görülüyor. Bu nedenle başka hiçbir kimse Davut'un tahtının yasal mirasçısı olduğu iddiasında bulunamaz!
Yeni Antlaşma'yı okumaya başlayan biri, bunun neden sıkıcı bir soy ağacıyla başladığını merak edebilir. Bunun önemli olmadığı sonucuna varıp isimlerin bulunduğu kısmı atlayarak diğer bölümleri okumaya başlayabilir.
Ne var ki, soy ağacı son derece önemlidir. Sonradan meydana gelecek olan olayların temelini atar. İsa'nın, Davut'un torunu olarak kraliyet soyundan geldiği açıklanmadan, O'nun İsrail'in Kralı Mesih olduğunu kanıtlamak mümkün değildir. Matta, hikâyesine başlanması gereken yerden başlar: İsa'nın dünyadaki babası Yusuf aracılığıyla Davut'un tahtının yasal mirasçısı olduğunu gösteren belgeleri gözler önüne serer.
Buradaki soy, İsa'nın İsrail Kralı olarak yasal soyunu dikkatle açıklar; Luka'daki soy ise O'nun Davut'un Oğlu olarak doğrudan doğruya onun soyundan geldiğini gösterir. Matta'daki soy Davut'tan sonra kral olan oğlu Süleyman gibi kraliyet soyunu izler; Luka'daki soy ise Davut'un diğer oğlu Natan aracılığıyla devam eden kan soyunu izler. Bu soy oğul olarak evlat edinildiği Yusuf'la sonuçlanır; Luka 3'teki soyun ise İsa'nın gerçek Oğul olduğu Meryem'in atalarını göstermesi mümkündür.
Bin yıl önce Tanrı, Davut'la sonsuza kadar sürecek bir krallık ve yöneticilik vaadi içeren koşulsuz bir antlaşma yapmıştı. Bu şimdi Mesih'te gerçekleşiyor: Meryem vasıtasıyla Davut'un zürriyetindendir; Yusuf vasıtasıyla da Davut'un tahtının yasal mirasçısıdır. Ebediyen yaşadığından krallığı da sonsuzdur ve Davut'un büyük Oğlu olarak sonsuza kadar hüküm sürecektir. İsa, İsrail tahtına talebini iki öğeyle kişiliğinde birleştirmiştir: Yasal ve doğrudan doğruya geldiği soydan. Yaşadığı için de başka hiç kimse hak talep edemeyecektir.
1:1-15 İbrahim oğlu, Davut oğlu İsa Mesih'in soyuyla ilgili kayıt İfadesi Tekvin 5:1'deki, "Âdem zürriyetlerinin kitabı budur" ifadesine benzemektedir. Tekvin ilk Adem'i, Matta ise son Adem'i tanıtır. İlk Adem ilk ve fiziksel yaratılışın başıydı. Mesih ise son Âdem olarak yeni ya da ruhsal yaratılışın Başıdır.
Bu kitabın konusu İsa Mesih'tir. İsa ismi O'nu Yahve-Kurtarıcı olarak, Mesih unvanı ise O'nu uzun süredir beklenen İsrail'in Mesih'i ("meshedilmiş" ya da "kutsanmış" olan) olarak gösterir. Davut Oğlu unvanı ise Eski Antlaşma'daki Kurtarıcı ve Kral rollerini birleştirir. İbrahim Oğlu unvanı Rabbimizi, İbrani halkının ilk atasına verilen bütün vaatleri gerçekleştiren olarak gösterir.
Soy, tarihsel olarak üç bölüme ayrılır: İbrahim'den Yeşay'a, Davut'tan Yoşiya'ya ve Yekanya'dan Yusuf a. İlk bölüm Davut'a kadar olan dönemi; ikincisi krallık dönemini; üçüncüsü ise sürgündeki kraliyet soyunun kayıtlarını içerir (MÖ 586 ve daha sonrası).
Bu kayıtta birçok ilginç özellik vardır. Örneğin, ilk paragrafta dört kadından bahsedilir: Tamar, Rahab, Rut ve Batşeba (Uriya'nın karısı). Doğuda soy kayıtlarında kadınların ismine nadiren rastlandığından, bu kadınların ilave edilmiş olması şaşırtıcıdır; bunlardan ikisi fahişeydi (Tamar ve Rahab), biri zina işlemişti (Batşeba) ve ikisi İsrailli değildi (Rahab ve Rut). Matta Kitabının girişinde bulunmaları belki de Mesih'in gelişinin günahkârlara getireceği kurtuluşa, Yahudi olmayanlara getireceği lütfa ve O'nda cinsiyet ve ırkçılık engelinin kalkacağına dair İnce bir imadır.
Kral Yekonya isminden söz edilmiş olması oldukça ilginçtir. Yeremya 22:30'da Tanrı bu adamı lanetlemiştir: "RAB şöyle diyor: 'Bu adamı çocuksuz, ömrünce başarılı olmayacak biri olarak yazın. Çünkü soyundan gelen hiç kimse başarılı olmayacak, soyundan gelen hiç kimse Davut'un tahtında oturamayacak, Yahuda'da bir daha krallık etmeyecek.'" Eğer İsa Yusuf un gerçek oğlu olmuş olsaydı, bu lanetin altında kalmış olacaktı. Bununla beraber, Davut'un tahtına hak kazanabilmek için Yusuf un yasal oğlu olması gerekiyordu. Sorun bakireden doğum mucizesiyle çözümlendi: İsa Yusuf vasıtasıyla tahtın yasal varisiydi. Meryem vasıtasıyla da gerçek Davut Oğlu idi. Yekonya'nın üstündeki lanet, Yekonya soyundan olmayan Meryem'i ve çocuklarını etkilemedi.
1:16 Grekçe'deki "ondan" ("Meryem" yoktur) sözcüğünün tekil ve dişil olması İsa'nın, Yusuf'tan değil, yalnızca Meryem'den doğduğunu gösteriyor. Fakat bu ilginç soy niteliklerine ek olarak sunuşta zorluk yarattığı da anımsanmalıdır.
1:17 Matta her üç bölümdeki on dört soya ilişkin duruma ilgiyle yaklaşır. Bununla beraber bazı belirli isimlerin listesinde olmadığını Eski Antlaşma'dan biliyoruz. Örneğin, Yoram'la Uziya (8. ayet) arasında Ahazya, Yehoaş (Yoaş) ve Amatsya kral olarak hüküm sürmüştür (2Kr.8-14; 2Ta.21-25).
Matta ve Luka'daki soylar Şaltiyel ve Zerubabel gibi İki ismi üst üste getirir (Mat. 1:12,13; Luk.3:27). Meryem ve Yusuf un soylarının bu adamlarla birleşip sonradan ayrılmaları ilginçtir. Her iki kitabın Ezra 3:2'deki kaydı izleyerek Zerubabel'in Şalteyel'in oğlu olduğunu söylemesine rağmen 1. Tarihler 3:19'da Pedayal'ın oğlu olduğunun yazılması sorun yaratır.
Üçüncü sorun ise Matta'nın, Davut'tan İsa'ya kadar yirmi yedi kuşak saymasına karşın, Luka'nın kırk iki kuşak saymasıdır. Müjde yaylalarının değişik soy ağacı taslağı çizmelerine rağmen, kuşak sayımında böyle bir farklılığın olması tuhaftır. Bu sorunlara ve görünen zıtlıklara karşı Kutsal Kitap öğrencisinin tutumu ne olmalıdır? İlk olarak, temel noktamız Kutsal Kitap'ın Tanrı'nın esinlenmiş sözü olmasıdır. Bu nedenle yanlışlık olamaz. İkincisi ise sonsuz olmasıdır ve Tanrı'nın sonsuzluğunu göstermesidir. Sözün temel gerçeklerini anlayabiliriz, ama hiçbir zaman içindekileri tam olarak kavrayamayız.
Buna göre sorunlara yaklaşımımız bizi, Kutsal Kitap'ın hata yapabileceğin¬den çok sorunun bilgi eksikliğinden kaynaklandığı sonucuna götürür. Kutsal Kitap sorunları bunlara yanıt bulabilmek amacıyla daha çok araştırma yapmak için bizi kamçılamalıdır. "Tanrı'yı gizli tuttuğu şeyler için, krallarıysa açığa çıkardıkları için yüceltiriz" (Sül.25:2).
Tarihçilerin titiz araştırmaları ve arkeologların kazıları Kutsal Kitap'taki ifadelerin yanlış olduğunu gösterememiştir. Bize sorun ve zıtlık olarak görünen her şeyin anlaşılabilir bir açıklaması vardır ve bu açıklamalar ruhsal önem ve faydalarla doludur.
İsa Mesih'in Soyu (Luka 3:23-28)
Luka İsa’nın halka yönelik görevini açıklamaya geçmeden önce kısa bir ara vererek İsa’nın soyunu anlatıyor. Eğer İsa aynı zamanda tam ve gerçek anlamda bir insansa, o zaman O'nun soyunun ta Adem'e kadar uzanması gerekir. İsa'nın soy kütüğünün açıklanması O'nun Adem'in soyundan geldiğini gösterir. Luka'nın, İsa'nın Meryem'in soyundaki atalarını anlattığına inanılır. 23'üncü ayete dikkat edilecek olursa, orada İsa'nın Yusuf un oğlu olduğu değil, oğlu olarak bilindiği söylenmektedir. Eğer bu görüş doğruysa, o zaman 23'üncü ayette geçen Eli, Meryem'in babası, aynı zamanda Yusuf un da kayınbabası olmaktadır.
Uzmanlar bunu genellikle, Rab'bin Meryem aracılığıyla olan nesillerinin anlatılışı olduğunu kabul ederler. Buna gerekçe olarak da şunları gösterirler: 1) Çünkü Yusuf un aile kütüğü Matta kitapçığında incelenmektedir (Mat. 1:2-16).
2) Luka kitapçığının ilk bölümlerinde Meryem, Yusuf tan daha fazla görünmektedir. Oysa durum Matta kitapçığında bunun tam tersidir.
3) Yahudilerin soy kütüklerinin yazılmasında kadın isimlerinin kullanılması pek yaygın bir uygulama değildi. Burada Meryem'in adının geçmeyişi bu nedenle olabilir.
4) Matta l:16'da Meryem'in nişanlısı Yusuf'un, Yakup'un öz oğlu olduğu açık bir şekilde bildirilmektedir. Oysa Luka kitapçığında Yusuf un Eli'nin öz oğlu olduğu değil, sadece oğlu olduğu söylenmektedir. Buradaki oğul, pek tabii damat anlamında kullanılmış olabilir.
5) Orijinal dildeki belirli artikel eki (harfi tarif; Grekçe: tou) burada soy kütüğünde, biri hariç, adı geçen her ismin önünde kullanılmaktadır. Bu artikelin kullanılmamış olduğu tek isim Yusuf tur. Soy kütüğündeki bu tek farklılık, Yusuf'un Meryem'le evli olduğu için dışarıda tutulmuş olabileceğini göstermektedir.
Bu soy kütüğünü ayrıntılarıyla incelemeye gerek olmadığı halde, buradaki önemli bir iki noktaya değinmekte yarar vardır: 1) Buradaki liste, Meryem'in, kral Davut'un oğlu Natan'ın soyundan geldiğini göstermektedir (3:31). İsa, Matta kitapçığında, Davut'un tahtı üzerindeki yasal haklarını Süleyman aracılığıyla miras almıştır.
Rab İsa, Yusuf un yasal oğlu olarak, Tanrı'nın Davut'la, hükümranlığının hiç son bulmayacağına İlişkin yapmış olduğu antlaşmada üzerine düşen görevi yerine getirmiştir. Öte yandan İsa, Tanrı'nın Yehonya üzerine koyduğu lanetin altına girmedikçe Yusuf un oğlu olmayacaktı. Bu lanete göre, kötü kral Yehonya'nın soyundan gelecek olanlar bereketli olmayacaklardı (Yer.22:30).
Meryem'in Oğlu olarak İsa, Tanrı'nın Davut'la yaptığı antlaşmanın diğer bir yönünü, yani Davut'a, soyundan olanın sonsuza dek tahtı üzerinde oturacağına dair verilen sözü yerine getiriyordu. Ayrıca Natan aracılığıyla Davut'un soyundan olarak Yehonya üzerindeki lanete uğramadı.
2) Adem burada Tanrı Oğlu olarak tanımlanıyor (38. ayet). Bu tanımlama, Adem'in sadece Tanrı tarafından yaratılmış olduğunu göstermek için kullanılmıştır.
3) Mesih'in soy şeridinin Rab İsa ile son bulmuş olduğu burada açıkça görülüyor. Bu nedenle başka hiçbir kimse Davut'un tahtının yasal mirasçısı olduğu iddiasında bulunamaz!