İsa Mesih 'in tarihsel araştırılması

İsa Mesih'in Tarih İçinde Araştırılması

Son birkaç yüzyıl boyunca, geleneksel Hristiyan inancının birçok öğretisine dünyanın dört bir yanındaki liberal düşünürler tarafından meydan okunmuştur. Bu meydan okumalardan hiçbirisi kiliseye, arkası kesilmeyecekmiş gibi gözüken İsa'nın tarihsel gerçekliği için yapılan araştırmalar kadar zarar vermemiştir.

Walter Elwell'in Evangical Dictionary of Theology ( Tanrıbilim Sözlüğü )'nde tarihsel İsa'nın ortaya çıkarılması amacıyla yapılan araştırmaları R. H. Stein, şöyle özetlemiştir:

İsa Mesih içim yapılan tarihi araştırmalar, 1774-1778 arasında Hermann Samuel Reimarus'un ders notlarının ölümünden sonra; şair Lessing tarafından yayınlanmasıyla başlamıştır. Bu ders notları İsa'nın Yeni Antlaşma ve kilisede karşımıza çıkan geleneksel portresine meydan okumaktadır.
Reimarus'a göre, İsa hiçbir zaman Mesihlik iddiasında bulunmamış, sakramentleri yerleştirmemiş ve ölümden dirilişini, önceden bildirmemiştir. İsa'nın öyküsü elçilerin maksatlı bir aldatmasıdır. Bu savlar doğrultusunda İsa'nın resmini çizen Reimarus, şu soruyu sorar: " Nasıralı İsa gerçekten nasıl bir insandı ? " Böylece " gerçek " İsa'yı bulma adına araştırmalara başlamıştır ( Stein, IC, alıntı Elwell, EDT, 584 ).

İsa için yapılan tarihsel araştırmalar, değişik formlarda ve yapılarda son üç yüzyıldır karşımıza çıkmaktadır. Aslında 19. ve 20 yüzyıllarda " üç " farklı tarihsel araştırma belirginleşmektedir:


1. araştırma: 19. yüzyıl başlarında gerçekleştirilen birinci araştırmanın temel yöntemi, usçuluktu ve amacı, İsa Mesih'in yaşamının " rasyonel "olarak açıklanmasıydı.
2. araştırma: I. ve II. dünya savaşları arasındaki dönemde azalan ilgi ve kurama dair kuşkular, araştırmaların azalmasına neden oluyor.Ernest Kasemann'ın 1953'teki girişimleri sonucunda, ikinci bir araştırma başlatılıyor.
3. araştırma: Dr. Geisler, yapılan son araştırmayı açıklar; " Bu çok yönlü araştırmaya her ekolden birçok araştırmacı katılmıştır. Ilımlı... Yeni bakış açısı grubu... Köktenci geleneğe bağlı... " .

------------------

İsa İlahiyat Okulu ve taraftarları, yelpazenin " köktenci " kısmında olan araştırmacılar dışında başkalarıyla uzlaşma sağlayamamıştır. İsa İlahiyat Okulu'nun yöntembilimi kusurlu ve verdiği sonuçlar aşırı kuşkucudur. - Crang BLOMBERG


Gerçekler, çoğunluğun oyuyla belirlenemez. - Norman GEİSLER


------------------


Rab'bin sevgi ve ışığının sarmalında kalınız.

İsa İlahiyat Okulu

1985 yılında, California'daki Estar Institute of Santa Rosa himayesinde, Robert W. Funk'un başkanlığında kurulmuş olan bir Yeni Antlaşma araştırmacıları birliğidir. Son yıllarda tarihe dayalı İsa konusundaki en köktenci araştırmalar, bu okul adı altında gerçekleştirilmiş. 70'in üzerinde araştırmacı grubu, Mesih'in işlerinin ve sözlerinin güvenirliliği hakkında resmi açıklamalar yapmak üzere yılda bir kez toplanmaktadır. Okul, erkinci Katolik, Protestan, Yahudi ve ateist araştırmacılardan oluşmaktadır.

İsa'nın Oylanması

İsa İlahiyat Okulu, İsa'nın sözlerinin geçerliliğini, renkli boncuklarla yapılan oylamalarla belirlemektedir ( Geisler ). Bu oylama Yeni Antlaşma'nın ilk dört kısmı dışında, kanona dahil olmayan ve varlığı iddia edilen kaynakları da kapsamaktadır. Bu kaynaklar şunlardır: Parçalı bir kaynak olan Petrus İncili, varlığı iddia edilen ancak varolmayan Q ya da Quelle " kaynağı ", yine mevcut olmayan Markos'un Sırrı ve 2. yüzyıla ait Tomas İncili, Tomas, Yeni Antlaşma'nın ilk dört kısmından sonra gelen beşinci kısım olarak kabul ediliyor.

Bu okulun çalışmalarının sonuçlarına göre, Yeni Antlaşma'nın ilk dört kısmında yer alan ve İsa'ya ait kabul edilen sözlerin sadece %2'si ( 15 adeti ), İsa'ya aittir. % 82'si güvenilir değildir ve geri kalan % 16'sının ise güvenilirliği kuşkuludur.

Varılan Sonuçlar

Geisler, tarihi geleneksel Hristiyan inancını etkiliyen İsa İlahiyat Okulu'nun vardığı radikal sonuçları açıklar:

1- " Eski " İsa ve " eski " Hristiyanlık, artık güncel ve yararlı değildir.
2- İsa'nın kim olduğuna dair bir uzlaşmaya varılamaz: Kinik ( Yaşamın zevklerini reddeten bir felsefe ) bir bilge, Yahudi reformcu, bir feminist, bir peygamber-öğretmen, köktenci yoplumsal bir sosyal peygamber ya da dünyanın sonunu vaaz eden bir peygamber !
3- İsa, ölümden dirilmemiştir. Grubun Crussan adlı bir üyesinin kuramına göre, İsa'nın mezarını eşeleyen köpekler, İsa'nın cesedini yemişlerdir.
4- Yeni Antlaşma kanonundaaki kitaplar, geç bir dönemde yazılmıştır ve güvenilmezdir.
5- İsa'nın gerçek sözlerinin, sözde " Q kaynağı " aracılığıyla yeniden oluşturulması olasıdır ( Petrus İncili, Markos'un Sırrı, Tomas İncili ).

Mantıksal Hatalar

" İsa İlahiyat Okulu " nunusavurma süreci , kısırdöngü olarak adlandırılan yanlış bir mantığın, gelişmiş bir formudur. Bu kısır döngü, doğaüstü olmayan bir birinci yüzyıl dini şahsiyeti görüşüyle başlayıp yine aynı noktada sonlanır ( Geisler, BECA, 388 ).

" Okulun mantıksal hatalarından bir başkası ise, bir düşüncenin olgusu göz önüne alınmaksızın kökü hakkında yargıya varılmasıdır. Başka bir deyişle, Yeni Antlaşma aktarımının tarihselliğini ve yazarını yalnızca metnin üslubuna, başka antik metinlere ya da o çağa ait olmayan bir düşünce yapısına bakarak saptamak mantıken hatalı bir yaklaşımdır. Bu saptamalar, metinlerin tarihselliğini yok edemez ( G. Habermas, HJ, 125 ).


Rab'bin sevgi ve ışığının sarmalında kalınız.

Bazı Kutsal Kitap eleştirmenleri, imana dayalı Mesih ile tarihe dayalı Mesih İsa'nın arsında bir ikilik yaratarak İsa'nın tarihselliğine zarar vermişlerdir. Bu ikilik, Lessing'in tarih ve inanç arasında yarattığı derin ayrılıktan köklenmiştir: Tarihin rastlantısal gerçekleri hiçbir zaman nedensellik ilişkisini kanıtlayan gerçekler olamazlar ( Lessing, LTW, 53 ).

İmmanuel Kant, felsefe ve din arasında bir ikilik yaratılmasını zorunlu görenlerdendir: İnanca yer açabilmek için, bilgiden fedakarlık etmek zorunda kaldım ( Kant, CPR, 31 ). Kant, tarihe dayalı İsa ile inanca dayalı ideal insan ( İsa ) arasında derin bir uçurum yaratmıştır: Kendimizi tüm saflığıyla bu ahlaki mükemmelliğe yükseltmeye çalışmak insanlık görevimizdir. Bu gayretli öykünüm için mantığın sunduğu düşünce bizlere gerekli gücü verecektir ( Kant, RLRA, 54 ). Bu nedenle ahlaki yönden Tanrı'yı hoşnut eden kişi olarakkabul edeceğimiz deneysel örneklere ihtiyacımız yoktur;bu örneği usumuz zaten vermiştir ( Kant, RLRA, 56 ).

Saren Kierkeguard, tarihe dayalı İsa'ya olan ihtiyacımızı küçümseyerek ; tek ihtiyacımız olanın iman olduğunu belirtmiştir: Hristiyanlık tarihi bir belge olarak ele alındığında yapılması gereken en önemli şey, gerçek Hristiyan öğretisinin ne olduğuna dair güvenilir ve tam bir saptama yapmaktır.Eğer araştırmacı bu gerçekle ilgileniyorsa belli bir noktada umutsuzluğa düşecektir; çünkü en kesin olan,tarihsel olarak sadece bir olasılıktır.Bu olasılık onu sonsuz bir mutluluk gibi tatmin edemediği gibi kesin sonuca da götüremez ( Kierkrguard,CUPPF, 23 ).

Kahler, tarihsel ve taihi Mesih'i birbirinden ayırarak araştırmacılara şu soruyu yöneltir: Eğer İsa Mesih'in kim olduğu sorusunun yanıtına titiz araştırmalar yoluyla ulaşılabileceği ve sadece çağımız araştırmacılığının bunu gerçekleştirebilecek kapasitede olduğu düşünülürse, İsa Mesih, Hristiyanlar için nasıl gerçek bir inanç unsuru olabilir ? ( Kahler, SHJHBC, 102 ).

Kahler, gerçek tarihi Mesih hakkında şöyle yazar: Tarihi Mesih, vaaz edilen Mesih'tir. Vaaz edilen Mesih ise tümüyle imana dayalı İsa'dır ( Kahler, SHJHBC, 66 ). Kutsal Yazı'nın her satırı, İsa Mesih'in tam portresinin bir parçasını sunar... Bu nedenle aslında Mesih ile Kutsal Kitap'ı birbirinden ayırma olanağımız yoktur ( Kahler, SHJHBC, 86 ).

Rab'bin sevgi ve ışığının sarmalında kalınız.

İkilik ve Çağdaş Varsayımlar

Çağımızın varsayımlarından birine göre, Yeni Antlaşma metinleri İsa'nın tarihsel portresini yansıtmazlar.

Julius WELHAUSEN'den alıntı yapan Rudolf BULTMANN, şöyle yazar: " Welhausen İsa hakında tarihsel bir araştırmanın ilkeleri konusunda şöyle yazar: ' Kabul etmemiz gerekir ki, bir aktarımın metni ya da bir parçası, içinden çıktığı tarihsel durum hakkında başvurulacak temel kaynak olmasına rağmen, tarihsel ayrıntılarını sunduğu olay hakkında sadece ikincil bir kaynak sayılır. ' " ( Bultmann, NSAP, 341 )

Bu bakış açısının benimsenmesi Yeni Antlaşma'nın ilk dört kısmının İsa Mesih'e dair ikincil kaynak olduğunun kabul edilmesi demektir. J. MARTIN, bu bakış açısını kabul edenlerdendir: " Yeni Antlaşma'nın ilk dört kısmı, kilisenin inancının temelini oluşturduğunu inandığı gerçekler hakkında yazılmış olan bir kitaptır. " ( Martin, RG, 44 ).

Tanınmış eleştirmen R. H. LIGHTFOOT,şu sonuca varmıştır: " Öyle anlaşılıyor ki, Mesih'in göksel doğası bir yana, dünyasal karakterinin büyük bir kısmı da bizlerden saklanmıştır. Yeni Antlaşma'nın ilk dört kısmı eşsiz bir değer taşımasına rağmen bizlere sadece isa'nın fısıltısını duyurabilmekte, bizlri O'nun yolunun çevresinde dolaştırmaktadır. " ( Lightfoot,HIG, 225 )

" Nasıralı İsa, Mesih olarak kendisini öne çıkarmıştır. tanrı'nın Egemenliği'nin ahlaki ilkelerini vaaz etmiştir.Göksel Krallığı dünyaya getirmiştir ve kendi hizmetini son bir kutsamayla çarmıhta ölerek tamamlamıştır; ancak asla var olmmıştır. İsa, usçuluk tarafından tasarlanmış, erkincilik tarafından canlandırılmış ve modern tanrıbilim tarafından tarihsel bir giysi kuşandırılmış bir figürdür " ( A. Schweitzer,PSJ, 396 )

Schweitzer'in " Tarihe Dayalı İsa için Yapılan Araştırma " adlı kitabında Hristiyanlığın ilk günlerinden beri bu ikilemin yaşandığı iddia edilmektedir:

İlk dönem imanlıların İsa'nın tarihe dayalı yaşamına karşı olan ilgisizlikleri ilk bakışta şaşırtıcı gelebilir. Son zamanların geldiğini fark eden Pavlus, Mesih'in beden aldıktan sonraki haliyle bilgi edinme konusunda fazla arzu srgilemiştir. Hristiyanlık'ın asırlar boyunca sürdüğü kendinin korumanın ilk adımı bu olmuştur. hristiyanlık inancına tarihsel bir İsa girmesiyle yeni bir oluşum gerçekleşeceğinden , çözümlenmesi çok büyük sorunlar yaratan bazı çelişkilerin ortaya çıkacağından, Efendileri'nin bile önceden göremediği sonuçların doğacağından endişe edilmiştir ( Schweitzer, QHJ, 2 )

Schweitzer, tarihsel İsa hakkıdaki araştırmasını şu sonuçla sunmuştur: "gerçek şudur: Bizler için önemli ve yararlı olan İsa, tarihteki değil, imanımızdaki İsa'dır. Dünyanın üstesinden gelen, etkileyen ve hükmeden ruh, tarih kitaplarındaki değil, İsa'nın ruhundan kaynaklanıp iman edenlerin içinde dolaşan ruhtur. ( Schweitzer,QHJ, 401 ).

Ancak Schweitzer'in sözünü ettiği İsa'nın Ruhu'nun kişinin zihninin bir ürünü olmadığını nasıl bilebiliriz ? Bu durmda gerek duyulan, İsa'nın Ruhu'nun kendisini beyan ettiğinin, dünya üzerindeki zaman ve mekan kavramları içerisinde gösterilebilir ve sunulabilir bir kanıttır. Schweitzer'in sözleri - ne yazık ki - gerçek İsa deneyimini değil, bu deneyimden kaçış yollarını yansıtmaktadır.

Rab'bin sevgi ve ışığının sarmalında kalınız.

Yalnız inanmak değil, anlamak da gerekmektedir.

Sayın holy mountain evde, karpuz da mercimek de kalmadı. Şimdi omuzlarımın altına ne koyacağım ?

Evet ! Bu bir latifeydi. Araya gülümsemek dahilinde bir de şaka şıkıştırayım, dedim. Övgü, sadece Rab'be aittir. Rab'de teşekkür ederim.

R. BULTMANN'ın İsa'nın yaşamının tarihselliğine kuşkulu yaklaşımı tanrıbilimsel yazılarına şöyle yansır: " Aslında şu anki düşünceme göre bizler, İsa'nın yaşamı ve kişilği hakkında neredeyse hiçbir şey bilmiyoruz, çünkü ilk Hristiyanlar'dan kalan kaynaklar bu konuyla ilgilenmemektedir. Ayrıca isa hakkında diğer kaynaklar da mevcut değildir. " ( Bultmann, JW, 8 ).

Bultmann, İsa'nın varlığını değil, Yeni Antlaşma'nın ilk dört kısmının yazarlarının nesnelliğini sergiler.

Bultmann, şu sonuca varmıştır: " İsa'nın varlığına dair kuşku duymak hem temelsiz, hem de gereksizdir. Aklı başında hiçbir insan, İsa'nın Filist yöresindeki eski tolumun ilk evresini temsil ettiği tarihi hareketin başında olduğuna kuşku duymaz. Ancak bu toplumun İsa'nın gerçek kişiliğini, yaşamını ve bildirisini ne denli nesnel bir gerçeklikle yansıttığı ayrı bir tartışma konusudur. İsa'nın tarihsel kişiliğiyle ilgilenenler için durum iç karartıcı ya da zararlıdır ve bunların amacımız için hiçbir önemi yoktur. " ( Bultmann, JW, 13 )


İmana dayalı Mesih ile tarihe dayalı İsa arasında ayırım yapan bu yaklaşımı geçersiz kılmanın enetkin yolu, öncelikle felsefi önvarsayımların çürütülmesi, ardından Yeni Antlaşma'nın İsa hakkındaki anlatımlarının tarihsel güvenirliğinin güçlü bir şekilde ortaya koyulması olacaktır.

Geisler, Kant'ı şöyle yanıtlar: " Kant'ın gerçeğin ( kendi ) değerinden ayırabileceği varsayımı, İsa'nın ölümünün değerinden ayrılmasının olanaksızlığında görüleceği gibi kesinlikle yalnıştır. Eğer biyoljik bir gerçek olmasaydı, bakireden doğumun ruhsal bir önemi olmazdı. Hiç kimse bir insanın yaşamını, bu yaşamın değerinden ayrı tutamaz. Bir katil, bir kişiyi öldürürken, o kişinin insan olarak taşıdığı değere saldırmadan bunu yapması mümkün değildir. " ( geisler, BECA, 386 )

Rab'bin sevgi ve ışığının sarmalında kalınız.


Yalnız inanmak değil, anlamak da gerekmektedir.