Yahudi Filozof ve Teolog Rosenzweig'a göre İslam neden evrensel bir din değildir?

Alman yahudisi olan filozof ve ilahiyatçı Franz Rosenzweig'ın İslam üzerine kritik eserleri bulunmaktadır.



Rosenzweig 19. yüzyılın sonları ve 20. yüzyılın başı arasında yaşamasına karşın, Yahudilik ve İslam'ın bir çok karşılaştırmalı (benzerlikler ve çelişkiler) yönünü ele alarak,İslam'ın kendini evrensel bir din olarak lanse etmesine karşın,nasıl Yahudiliğin İbrani ırkı veya Hinduizmin Hintlilere özgü bir inanç sistemi olduğu gibi,İslam'ın bunun aksini iddia edip,sadece belli bir kavime veya boya değil ama tüm alemlere gönderilmiş bir din olduğu vurgusuna karşın,İslam'ı sadece Arap coğrafyası içerisinde etkin bir inanç sistemi olduğunu ve 'etnik Arap' olmayan birinin İslam'ı benimsemesinin,ancak Japon olmayan birinin Şintoizme geçmek istemesi kadar makul olduğunun üzerinde durarak,Avrupa kültürünün Judeo-Hristiyan kültür üzerinde inşa edildiğini ifade etmeye çalışmıştır.

Rosenzweig hiçbir zaman İslam'ı aşağılama niyeti gütmeden,tamamen teolojik ve filozofik görüşlerini bu doğrultuda beyan etmiştir.

Rosenzweig'ın görüşlerini kısaca özetlemek gerekirse;

İslam dini,dili,adetleri,cennet anlayışı,çapı ve halen de devam eden Arap işbirliği ve kollayıcılığıyla bir Arap dinidir.

İslam iddia ettiği gibi hiçbir zaman bir dünya dini olamamıştır.Daima bir ''şark klübü'' olarak kalmıştır.


Ve dolayısıyla temeli Judeo-Hristiyan kültür üzerinde inşa edilmiş Avrupa ve sorgulamayı ve araştırmayı seven
yüksek entelekt seviyesine sahip bir Batılı(Beyaz-Avrupalı) için Doğu mistizmi hariç İslam ne vaat etmektedir?diye sormaktadır Rosenzweig



Dolayısıyla tüm bu özellikleriyle Ortadoğu halklarına uygun bir yapıdadır.


Kısacası Rosenzweig'e göre, İslam’ın hitap edeceği coğrafya Ortadoğu ile beraber ezilmeye ve dikta rejimi altında sömürülmeye alışmış olan Afrika ve Asya kıtasındaki 3. dünya ülkeleri ile sınırlıdır.



Franz Rosenzweig

Bu filozofun görüşlerine katılıyorum. Kur'an başlangıçta "her kavme kendi içinden bir peygamber gönderildiği" iddiasına ve ilkesine dayanarak İslam dininin de sadece Arap kavmi için gönderildiğini bildirmiştir. Bu sebeple Kur'an'da geçen bazı ayetler Arap kavminin tek muhatap olarak görüldüğünü belirtmektedir. Örneğin:

Şüphesiz bu Kur’an, sana ve kavmine bir öğüt ve bir şereftir, ondan hesaba çekileceksiniz. (Sure 43:44*)

Böylece biz sana Arapça bir Kur’an vahyettik ki, şehirlerin anası olan Mekke’de ve çevresinde bulunanları uyarasın. (Sure 42:7)

Yine biz (Mûsâ’ya) seslendiğimiz zaman Tûr’un yan tarafında da değildin. Fakat Rabbinden bir rahmet olarak, senden önce kendilerine hiçbir uyarıcı gelmeyen bir kavmi, düşünüp öğüt alsınlar diye uyarman için (o haberleri) sana bildiriyoruz. (Sure 28:46)

* Tüm Türkçe çeviriler Diyanet'e aittir.

Bilgi için teşekkürler.
Arapların kendisi bile Emeviler döneminde Arap olmayan Müslümanlara Mevali diyor,yani bir nevi köleliğin bir üst sınıfı(azat edilmiş köle) olarak görüyorlardı.Ancak Abbasiler döneminde bu Mevalilik İslam Toplumunda ikilik çıkardığı ve Mevalilerdende yararlanılmak istendiği için Arap-Mevali ayrımı kaldırıldı.Ama zaten mevalilerde çoktan Araplaşmışlardı.

Evanjelique

Ama bu soru ve filozof Rosenzweig'ın düşünceleri, İslam karşıtlığı veya düşmanlığı içermemektedir.Çünkü burada aşağı görme/hör görme durumu yoktur.Saygısızlık yoktur filozofun sorusunda... Çok doğal bir tepkiyle ''Hint kültüründen gelmeyen biri neden Hindu olsun veya Japon kültürüne aşina olmayan biri Şintoizm gibi neden tamamen bu kültürlere has mitos ve içerik taşıyan inanç akımlarına kendisi gelsin?'' demeye getirmiştir.

Filozofun görüşleri "aşağı görme, hor görme, küçümseme" eylemlerini içermese de İslam alemi tarafından "saygısızlık" olarak değerlendirilecektir; çünkü filozof, İslam'ı eleştirmeye kalkmış ve evrensellik iddiasında bulunan Kur'an ayetlerini görmezden gelmiştir. İslam inancında son din olarak görülen İslamiyet'in evrensel olduğu yolundaki iddia temel öğretilerden biridir. İslam alemi bu filozofu Kur'an'daki öğretilere karşı bir teori ortaya atmış olarak kabul edecektir.

Evanjelique

Sonuçta Kuran'da sadece kullanılan dilin Arapça olması üzerinde durulmuyor,elbetteki bulunulan ülkenin/toplumun diline uygun olarak indirilecekti ve o koşullarda da bunun Arapça olması pek tabiydi. Ama 'tevhid dini' olarak bütün insanlığı kapsadığını iddia eden bir inancın,sadece Arap toplumuna hitap edecek biçimde (Kuran'daki Cennet anlatımları,toplumdaki hukuk,miras kuralları vs.) tasvir edilmesinden dolayı,bu coğrafya dışındaki toplum ve topluluklara pek hitap etmeyeceğini düşünüyor ve kendi içinde yaşadığı Avrupa (Almanya/Germen) kültürü ile yetişmiş birine İslam'ın vaat edebilecek,cazip gelecek pek bir yanı olmadığını ifade ediyor filozof Rosenzweig...

Benim verdiğim ayetler, Kur'an'ın Arapça olmasından çok Arap kavmine gönderildiğiyle ilgiliydi. Kur'an'ın Muhammed ve onun kavmi için bir öğüt olduğunu söyleyen ayetler elbette evrensellik kavramıyla çelişmektedir.