Aynaroz ve Fatih Sultan Mehmet

Birkaç yıl önce yolum Aynaroz'a düşmüştü. Hani şu Yunanistan'ın kuzeyinde
binlerce yıldır kadın ayağı basmamış özerk manastırlar bölgesi.

Bir akşamüstü üçü de mimar olan arkadaşlarım Dinç, Oğuz ve Fahrettin'le
birlikte, dört saat tırmanılarak çıkılan Simonopetra manastırındaydık.

Sarp kayaların başına kurulmuş, uçan kuşların sırtını seyrettiğimiz
ürpertici bir yerdi manastır.

Avluda duruyorduk, akşam karanlığı çöküyordu, bizimle ilgilenen yoktu pek.

Biraz sonra cüppesini yelpirdete yelpirdete bize doğru gelen bir rahip
gördük.

Raslantıya bakın ki rahip o gün benim Atina'da yayımlanan, Osmanlı'yla
ilgili romanımı bitirmiş ve keşke bu adamla karşılaşsam da bir iki soru
sorsam ama nasıl olacak ki demiş, biraz sonra konuk defterinde adımı görünce
bunun İsa'nın küçük mucizelerinden biri olduğuna hükmetmiş.

Rahibin adı Porfirio imiş.

Neyse, Rahip Porfirio bizi ağırladı ve o kayalara oyulmuş, yedi kat
aşağıdaki kütüphaneye götürdü.

Bu yüz bin kitaplık kütüphaneyi görünce aklımıza hemen Umberto Eco ve Gülün
Adı geldi. Zaten Eco da bu kütüphaneye birçok sefer gelmiş.

Porfirio belinden kocaman anahtarlar çıkartarak bize kutsal emanetlerin
saklı olduğu bir mahzeni de açtı.

Orada birbirinden eski ikonalar, peygamberlere ait olduğuna inanılan
kemikler gibi kutsal Hıristiyan emanetlerini gezerken birdenbire oraya ait
olmayan bir görüntüyle irkildik.

Duvarda bir Osmanlı fermanı duruyordu, fermanın içine çok eski bir belge
yapıştırılmıştı ve üstünde Arapça yazılarla yeşil bir el resmi vardı.

Bunun ne olduğunu sorduk.

"Bu" dedi, "Hazreti Ömer'in Kudüs'ü zaptettikten sonra Ortodokslara tanıdığı
imtiyaz belgesidir."

"Peki ferman?"

"O da Fatih Mehmet'in fermanıdır. Hz. Ömer'in belgesini fermanına yapıştırıp
Aynaroz'a verdi ve bu belge 500 yıl boyunca din özgürlüğümüzü güvence altına
aldı."

Bu belge ve sözler karşısında ne kadar heyecanlandığımızı tahmin edersiniz.

"Peki bu belge ve ferman nasıl oldu da buraya geldi" diye sorduk.

Zaten tarihte yaşıyor izlenimi veren rahip Porfirio sanki dünkü bir olaydan
söz eder gibi "Mara Brankoviç sayesinde" diye cevapladı.

"Mara Brankoviç kim" diye sorduk.

"Fatih'in annesi" dedi. "Sırp Kralı'nın kızı. İmanlı bir Ortodoks olan Mara,
daha Mehmet'in şehzadeliği sırasında bizim başrahibe haber yolladı.
'Şehzademin size sempatisi var. Gelip şimdiden şefaatini dileyin' dedi.
Bunun üzerine başrahip başkanlığında bir heyet çeşitli hediyelerle gidip
Şehzade Mehmet'i ziyaret etti. Mehmet padişah olunca Hz. Ömer'in belgesini
fermanına yapıştırıp Aynaroz'a verdi ve bu belge bizi 500 yıl korudu."

Kütüphaneden yeryüzüne çıktığımızda tuhaf duygular içindeydik.

Bu yazıdaki bilgilerin bir kısmı kimilerinin hoşuna gider, kimilerinin
gitmez.

Ama ben gördüklerimi ve duyduklarımı yazıyorum; yani tanıklık ediyorum.

Zülfü Livaneli

---

Her şeyi RAB YHVH'e bırak, O'na güven, O gerekeni yapar. (Mezmurlar 37:5)

---