ORTODOKS İNANÇ ve İBADETİNDE MERYEM ANA'YA VERİLEN SIFATLAR
Ortodoks Kiliseleri Rabbin annesi olarak gördüğü ve Tanrı'nın yaratılmamış Sözünün insan bedeni alıp aramızda yaşamasına aracılık eden Meryem'e büyük saygı ve sevgi gösterir. Ortodoks ibadetinde ve özellikle pazar ve bayram günlerinde kutlanan ilahi ayinde Meryem'e atıfta bulunulur. Hayatlarımızı tüm kutsallar ile birlikte Mesih Tanrı'ya sunduğumuz duanın başlangıcında Meryem Ana'ya özel bir övgü duası yer alır ve sık sık tekrarlanan bu duada Meryem'i tanımlayan tüm özel sıfatlar kullanılır:
Τῆς Παναγίας, ἀχράντου, ὑπερευλογημένης, ἐνδόξου, δεσποίνης ἡμῶν Θεοτόκου καὶ ἀειπαρθένου Μαρίας.....
1- Panagia (Tümden kutsal): Bu ifade hiçbir zaman dogmatik bir tanımlamanın konusu olmamıştır; ancak tüm Ortodoks Hristiyanlar tarafından benimsenip kullanılmıştır. Çünkü Meryem, Tanrı ile özgür irade sahibi insan arasındaki işbirliğinin en üstün örneğidir. "İşte Rabbin hizmetkarı, bu konuda, bana dediğin gibi olsun" (Luka 1:38). Bazen Meryem'e "yeni Havva" denir; çünkü özgür iradesi ile Tanrı'nın isteğine itaat ederek Eden Bahçesi'nde ilk Havva'nın itaatsizliğini tersine çevirmiştir.
2- Ahrandu (Lekesiz, günahsız): Ortodoks Kiliseleri Meryem'i lekesiz ve günahsız olarak tanımlar. Bazılarına göre günahtan arınmıştı, kimine göre ise hiç günah işlemedi ve günahsız öldü. Buna karşılık, Roma Katolik Kilisesi'nin ifade ettiği "Meryem'in günahsız olarak anne rahmine düşütüğü" yolundaki dogma, Ortodoks Kilisesi tarafından resmi olarak onaylanmamıştır ve bu konuda bir açıklama yapılmamıştır. Zaten Roma Katolikliğinin "asli günah" konusundaki öğretisi Ortodoks Kiliselerinin bu konudaki öğretisinden farklıdır.
3- İperevlogimeni endoksu: (Çok kutsanmış ve yüceltilmiş) Ortodoks Kiliseleri, Tanrı Oğlu Yeshua'dan dolayı Tanrı'nın annesi Meryem'i onurlandırır.
4- Theotokos (Tanrı-doğuran/Tanrı'ya insan tabiatı veren): Grekçe'den diğer dillere bazen "Tanrı'nın Annesi" şeklinde çevrilen bu sözcük Meryem'in, Tanrı olan Logos'a insan vücudu ve tabiatı verdiğini vurgulamaya yöneliktir. Efes Konsilli'ndeki Kilise babaları ve İskenderiye'li Aziz Cyrillus, sapkın Nestorius'un öğretilerine karşı Meryem'i "Tanrı-doğuran" olarak adlandırmakta ısrar etmişlerdir; üstelik bunu sadece Meryem'i onurlandırmak amacıyla yapmamışlardır. Mesih'in Tanrısal kişiliği ile bağlantılı gerçek ve doğru olan "Kelam'ın Vücut bulması" doktrininin savunulması için Meryem'in Theotokos olduğunu söylemek zorunludur. (Reform Kiliseleri ise Nestorius'un hatasına düşüp Meryem'i sadece Mesih-doğuran olarak adlandırırlar ve böylece Meryem'in doğurduğu insan Yeshua'nın, Logos ile aynı Tanrısal kişi olduğunu ifade edemezler.)
5- Aiparthenu (Ebediyen Bakire): Ortodoks Kiliseleri, Meryem'in ebediyen bakire kaldığına inanırlar. Meryem, Yeshua'nın doğumundan önce bakire olduğu gibi, doğum anında ve hatta doğumdan sonra ebediyen bakire kamıştır. Bu inanış ikonalarda Meryem'in omuzlarına ve alnına yerleştirilen üç yıldız ile temsil edilir.
NOT: Duada aynı zamanda Meryem Ana için despinis imon sözcükleri kullanılır; bu ise Meryem'in bir hanımefendi olarak görüldüğünü ifade eder. Roma Katolik Kilisesi'nin kullandığı "Madonna" sözcüğü de aynı anlamı taşır.