Başlangıç Tarihi

Aşağıdaki yazı, Dr. Richard Pratt 'tin kitabından hazırlayan Turgay ÜÇAL'ın yazılımlarından alıntılardır:

Mükemmel bir dünya ( Yaratılış 1:1; 2:3 )

Tanrı evreni yaratırken; başından beri gerçekten mükemmel bir düzen içinde her şeyi yaratmıştır. Birçoklarımız, yaradılış öyküsünü biliyoruz. Ama Musa'nın bu öyküleri neden kaleme aldığı konusunda ise bir çoğumuzun fikri yok.

Görkemli Tanrı, aslında bize, Musa'nın önderliğinde tam bir düzen içinde oluşturduğu yolunda yürememizi öğretmek istemektedir. Özellikle Musa'nın İsrail'e yaptığı önderlikte bize bu yol, başlangıcından itibaren gösterilmektedir.

Musa'nın her şeyden önce anlattığı konuları, tanrısal amaç için belli bir ilahi düzen içinde ve düzeyde vahiy olarak yazdığı gerçeği ile karşılaşırız.

Yaratılış bölümü, 1. bölümden 11. bölüme kadar geçen bütün anlatımlar, aslında İbrahim'e kadaar olan zamanı içermektedir ve bu kadar kısa bir bölüm içinde koskoca bir yaratılış gerçeğini sığdırmak zaten mümkün değildir. sadece parça parça ve belli bir amaç doğrultusunda kısa bir anlatım söz konusudur. Yani kısacası Musa, oldukça seçici davranmış ve esas hedefe doğru götüren belli noktaları seçerek; bu 11 bölüm içerisine sığdırmıştır.

Burada, hemen şu sorular aklımıza gelmektedir: Musa'ya neden bu kadar kısa bir biçimde yaratılış konusu vahiy olarak verilmiştir ? Ya da neden burada ele alınan konular seçilmiş, ele alınmıştır ? Burada, o zaman, vahyin arka planına bakmamız gerekecektir.

Arka plana baktığımızda da, bu kez iki başlıklı inceleme gereği ortaya çıkacaktır:
a- Bu seçiciliği oluşturacak kanıtlar
b- Kaynakların etkin olarak konu edinilmesi.

a. Kaynaklar: Özellikle o dönemde yani Musa'nın yaşadığı dönemde etrafta bulunan birçok milletlerin kullandıkları bir takım mitolojik anlatımlar, hem dünyanın yaratılışı hem de tufan gibi konuları zaten içeriyordu. Sümer ve Babil kaynaklarında varolan mitolojiler, kendi çaplarında , etrafta bazı olmuş olayları belli çaplarda aslından uzaklaştırıp efsaneleştirerek ve farklı tanrılara yücelik vererek anlatıyorlardı. Bütün bu mitolojiler, halkın farklı inançlarını Musa kendi aldığı saray eğirimi süresince muhakkak duymuş ve öğrenmişti. Yani o dönemin anlatıları, Musa'nın ilahi vahyinde tanrılardan arındırılarak esas Tanrı'ya ve O'nun planına dönülmesi için birer örnek materyal olarak kullanıldı. Daha doğrusu Tanrı'nın neden olduğu bazı olayların, mitolojik hale gelmiş olan anlatımlarının tanrılara değil; Tanrı'ya yücelik getirmesi için Musa'ya verilen ilahi vahiyle düzeltilmesi ve esas amacına hizmet etmesi sağlanmış oldu.

b. Kaynakların etkinliği : Bu mitolojik anlatımlar, destanlar, Musa'nın ilahi vahyinde hem negatif hem de pozitif bir etkinlik içinde yerini aldı. Örneğin; yalnış tanrılara yönlendiren bir biçimde öykünün destansı anlatımı doğrudan Tanrı amacına hizmetine çevrildi. Yani negatif etki pozitife döndürüldü. Örneğin o dönemde anlatılan destansı olaylara ilişkin 1969'da bulunan bir belgede aslında Musa'nın anlatımı ile büyük paralellik vardır. Bu bulunan belge, Atrahasis Epic isimli belgedir ve bu belgede de; Yaratılış, Bozulma, Tufan ve Yeni Düzen anlatımı vardır.

Yaratılış bölümü 1. bölümden 11. bölüme kadar olan anlatımda karşımıza çıkan da yine aynı dizayndır. Yani yaratılış olayı 1:1- 2:3'te geçmektedir. Bozulma, 2:4- 6:8'de geçmektedir.Tufan ve yeni düzen, 6:9-11:9'da geçmektedir.

Rab'bin sevgi ve ışığının sarmalında kalınız.

Yaratılış, bozulma, tufan ve yeni düzen. Musa, bütün bunları neden yazdı ?

Bütün bunların bir araya toplanıp; bir vahiy ışığı altında sunulmasının temeli geçmiş hakkında doğru olanı sunmak olduğu gibi esas temelde, Tanrı istemini İsrail'e yani Tanrı halkına duyurma gerçeği yatmaktadır.

Bu yaratılış olayında, ilahi bir düzen söz konusudur. Bu ilahi düzeni, insanlar yani İsrail'in çevresindeki milletler, mitler olarak belli masalsı anlatımlarla ifade etmeye çalışmışlardır. Yani ateş olmayan yerden duman çıkmaz misali anlatılan mitlerin arkasında bir takım etmen ve o dönemin halkı tarafından ancak masalsı ifade edebilecek hadiseler söz konusudur.

Şimdi bu durumda, bir tablo çizmek gerekse; şöyle bir sonuç ortaya çıkar:
A. Başlangıç olayları..... B. Mitler.... C. Dini ve sosyal program
İşte Musa, bu noktada, ilahi vahyin yönlendirişinde o dönem halklarının çok iyi anlayabildiği bütün yapılanmaları kullanarak yani tapınak, tapınma ayinleri, uygulamaları ve kahinleri kullanarak bütün açılımları esas yaratıcı Tanrı hizmetine çevirmiştir.

Yani yerin ve göğün yaratıcı olan Rab Yahve, kendisini insanlarına açıklamaya karar vermiştir. Aksi takdirde insanlar, kendilerini mitlerle belli yaratıcılar oluşturup onların ardı sıra gitmeye devam edeceklerdi.Zaten İsrail'in Tanrısını kabul etmeyen birçoğu da mitlerini din edinerek yollarına açıklanmış doğrulara sırt dönerek devam ettiler. O zaman Musa'nın olayını da şöyle bir tablo ile şekillendirmemiz mümkündür:
A. Başlangıç tarihi..... B. Musa'nın başlangıç anlatımı.... C. Dini ve sosyal program

Musa'nın mitleri doğrultmak amacıyla girişimini şu ayetlerde görmemiz mümkündür: 1:1-2:3; 2:4-6:8; 6:9-11:9.

Aslında bu A. B. ve C sıralamasında yaratılış olayının, esas anlatılmaya çalışılmasının sebebi dünyanın bilimini bir kenara koyup; bunu bir bilim olarak illa böyle olmuştur demek değildir. Burada yaratılış olayı ile İsrail'in kölelikten kurtuluşu arasında büyük bir benzerlik, paralellik oluşturup zengin bir tablo ile Tanrı halkına durumunu göstermek; Yaratıcının kim olduğunu, neler yaptığını, isteminin ne olduğunu net bir biçimde bildirmektir.

Yaratılış olayında ne vardır ? Öncelikle kaos, karmaşa, karanlık vardır. Sonra ne olmuştur ? Işık, gelmiş ve düzen oluşturulmuştur.

Yaratılıştaki kaos düzene büründüğü halde; insan yeniden bozulmayı getirmiş, tufanla ceza gelmiş yani üzerlerine lanet gelmiştir. Diğer taraftan İsrail, yaratılıştaki kaosun ışıkla düzene girmesi gibi; düzene girip ideal dünyaya yani Kenan diyarına kavuşmuştur. Yani kaos, içindeki karanlıkta bir düzen dünyası yaratılmış ve hayvanlar, insanlar mutlu mesut bir yaşama ve de berekete kavuşmuşlardır.

Burada, bu gidiş gelişlerle anlatmaya çalışılan şey, yaratılış olayının 11 bölümde kopuk ve kısa anlatılmasının bir bilimsel makale değil; İsrail'e tanrı'nın sunduğu kurtuluşun ve onları ulaştırdığı ideal dünyanın anlatımı içindir. İşte Musa, bu nedenle ilahi vahiyle böyle bir mantığa sevk edilmiş ve böyle bir bölümün kaleme alınmasına aracı olmuştur.

Yaratılış öyküsü ile İsrail'in ilahi yolculuğu arasında bir anlatım paralelliği var. İsrail'in hedef olarak gittiği yer, içinden bal ırmakları akan yani çok bereketli topraklar Kenan diyarı. Fakat insan, yaratılışın ardından kendi istemi ile düşerek bozuluyor. Lanet yani tufan üzerlerine geliyor. Şöyle sıralayabiliriz:
Mısır'dan kurtuluş - Yaratılış
Zorluklar - Günahın laneti ( Düşüş - ayrılış )
Yeni düzen - bereket - Kenan diyarı - ( İdeal dünya )

Yaratılış 6:9-11:9; burada gördüğümüz gibi Musa'nın vizyonu aslında İsrail'e yani Tanrı halkına, Tanrı gerçeklerini, O'nun sunusunu, kurtarışını ve daha doğrusu İsrail'in ilahi mirasını anlatabilmekti.

Rab'bin sevgi ve ışığının sarmalında kalınız.

Konunun literal ( harfi ) yapısı
Bugün bütün müjdeci kiliseler, hemen hemen dünyanın yaratılış öyküsü üzerinde bir takım birbirinden farklı tartışmalar içindeler. Kimisi altı günde yaratılmadı, bu bir mecaz diyor; kimisi yaratıldı, kesin bütün evren aynen böyle yaratıldı diyor; kimisi bu konuyu, kesin bir bilim olarak algılıyor; kimisi, özellikle ilk iki bölüm arasında bir tezat buluyor.

Bu tartışmalar ededursun; burada bizim inandığımız bu olayın, bir bilim edası şeklinde yaratılışın nasıl olduğunu anlatmaya çalışmak değil; İsrail'in durumunu Tanrı önündeki durumunu İsrail'e örneklerle anlatabilmeye çalışmaktır. Bu anlamda baktığımızda; Musa, o dönemin mitlerini kullanarak doğru olana ışık tutmak istemiştir. Bu bağlamda, evren altı günde düzene sokulmuştur. Şimdi bu altı gün düzeninin vurgulanmasının nedenine bakalım.

Burada şöyle bir yapı var. Yani bu bölümde; anlatım 1. Başlangıç 2. Gelişim ve 3. Sonuç ile ifade edilebilir.
1. Başlangıç - oldukça karanlık ve kaos, yani karmaşa içinde bir dünya ( 1:1-2 )
2. Gelişim - yani burada altı gün içinde bir düzen oluşturuluyor ( 1:3-31 )
3. Sonuç - ideal bir dünya yaratılmış oluyor ( 2:1-3 )

1. Başlangıç anında durum:

1:2 Dünya şekilsiz ve boş. Bu kelimelere dikkat edelim. Tanrı'nın Ruhu, bütün hazırlıkları ile o muhteşem düzen işlemine başlayacak. Aslında dikkat ederseniz; şekilsizlik ve boşlukta bir yaratılmışlık var.Yani altı gün yaratılıştan ziyade yaratılış düzeni için geçerli bir ifade.

2. Sonuç anında durum:

2:1 Burada her şeyin tamamlandığı, düzenin sağlandığı, ideal bir dünyanın oluştuğu an yani Şabat, yani işten el çekip dinlenme anı ( 2:2-3 ). Tanrı'nın böyle bir düzenden büyük zevk aldığını görüyoruz. Tanrı, her şeyin iyi olduğunu görüyor.

3. Gelişim anında durum:

1:3-31 Tanrı'nın altı günlük bir düzen planını işletiğini görüyoruz. Yani kaos ve karmaşa içindeki bir duruma belli bir plan dahilinde, Tanrı müdahale ediyor. Dikkat edin bütün mitolojik anlatımlarda hep tanrıların savaşları, mücadeleleri, bir yığın güçleri alt etme sorunları varken; burada gerçek Tanrı'nın işleyişini de görüyoruz. Nasıl işliyor ? Büyük bir esenlik, sakinlik içinde. Her şeyin " Tanrı Sözü " ile yaratıldığını okuyoruz. Yani şöyle diyor; " ve Tanrı dedi; " her şey Söz ile yaratılıp düzene konuyor.

Bu altı günün ilk üç günü yaşam için gereken temeller yaratılıp düzenleniyor. Son üç gününde de bu temelleri kullanacak olan canlılar yaratılıp düzene koyuyor.

Dünya şekilsiz, kaos içinde, düzensiz ve bomboştu...

Şimdi dikkat edelim.

Şekilsizdi;
1. Gün-Gece ve gündüz ayrımı ( Gökler )
2. Gün- Suların göklerden ayrımı ( Sular )
3. Gün-Karanın sulardan ayrımı ( Topraklar )

Bomboştu;
4. Gün-Güneşin, ayın, uzayın düzeni ( Gökler )
5. Gün-Sularda canlıların türemesi ( Sular )
6. Gün-hayvan ve insanların yaratılış düzeni ( Topraklar )

Karanlık ve karmaşık olan dünya, bir düzene giriyor ve her adımda Tanrı'nın bütün bu olanları iyi olarak değerlendirdiğine tanık oluyoruz ve hepsinin tam olarak tamamlanmasında ise çok iyi olarak bir değerlendirme yaptığını görüyoruz ( 1:31 ).

Rab'bin sevgi ve ışığının sarmalında kalınız.

Konunun orijinal anlamı

Musa'nın, bize yaratılış öyküsünü anlatmasının esas nedeni, Tanrı'nın halkına olan lütfunun açıklanması ve az da olsa anlatılan mitolojik öykülerin arkasında esas Tanrı gerçeğinin görülmesinin gerekliliği. Yoksa bize bilimsel anlamda bir evren yaratılışını, dünyanın yaratılmasının tam bir fotoğrafını sunma gibi bir niyetle bu anlatım sunulmuş değildir.

Her anlatımın, Tanrı halkı ile bağlantısı vardır. Tanrı halkına anlatılmak istenilen bir şeylerin olması esasıdır:
a ) Karanlık ve karmaşa içinde bir dünya
b ) İdeal bir dünya
c ) Altı gün düzeni

a ) Karanlık ve karmaşa içinde bir dünya: İsrail, Mısır'da büyük bir karanlık ve karmaşa yaşıyordu. Aynı Tanrı'nın dünyayı yaratması gibi; Tanrı, onları Musa'nın önderliğinde, o büyük çıkışta, belli bir plana göre kurtardı ve onlar ne yazık ki; çölde düştüler ve de büyük zorluklara katlanmak zorunda kaldılar. Hatta düşenlerin ikisi hariç, hiçbiri vaat edilen diyarı yani Kenan'ı göremedi. Ama yeni nesil sonunda ideal dünyaya vardı. İşte bakın, aynı yaratılış öyküsü ve İsrail'in kurtuluş öyküsü... Şimdi neden Kutsal Kitap'ın böyle başlandığı çok daha net bir biçimde algılanabilir.

Karanlık, şekilsiz yaratılış....... Yaratılış 1:3...... Çıkış

Yasanın Tekrarı 32:10-12 ayetleri iyi bir biçimde okunursa; yaratılışla İsrail'in kurtarılışı arasındaki Musa'nın bu bağlantıyı kurduğunu görebiliyoruz. Bir anlamda İsrail'e Musa'yı izlemekle yalnış yapmadıkları büyük bir kaostan kurtulup; yeni yaşama geldikleri anlatılmaya çalışılıyor. Onlar, Kenan diyarında, artık yeni bir yaratık gibi oluyorlar. Artık yeni nesil, köle değil; bereketli topraklarda büyük ve bol bir yaşama sahip oluyorlar.

b ) İdeal bir dünya: Şabat'ın artık dinlenme, işten el çekme, bir şeyi tamamlamış olmanın zevkini duyma şeklinde anlatımları içerdiğini biliyoruz.

Kaostan kurtuluş, düzen yaratılış olayını getiriyor ve çıkışla da artık yaşanabilecek bir diyara yepyeni bir yaratığı giyinmiş olarak İsrail yerleşiyor. O an, onlar için artık Şabat oluyor. Yani aynı zamanda işin tamamlanması, ideal dünya, ideal olan.

Şabat, Mısır'dan Çıkış kitabı 20:8-11 arasında anlatılmaktadır. Yaratılış 2'de Tanrı'nın düzeni tamamlamasından sonra el çekmesinin Şabat olduğunu görüyoruz. Bu kitapta, aynı zamanda, haftalık ( Çıkış 20:8-11 ), her yedinci yılda ( Levililer 25 ) ve her jübile yılında ( Levililer 25 ) karşımıza çıkan bir dinlenme kavramıdır.

Tam anlamıyla Şabat olacak olan yer, dinlenme yeri, ideal dünya durumundadır. Yani tam Şabat, aslında İsrail için Kenan'a vardıkları andır ( Mezmur 95:11 ). Yaratılışın kaos içinde olması, aynı zamanda, Şabat'ın kaosudur ve dinlenme ancak Kenan'dadır ve de o zaman dinlenme, aynı anda ideal dünyadır.

c ) Altı gün düzeni: Tanrı'nın altı gün yaratılış ve düzen planı ile İsrail'in Mısır'dan kurtuluşu arasındaki bağı görebiliyoruz. Mısır'dan kurtuluş ve Kenan diyarına duyulan özlem, esas orijinal temayı oluşturmaktadır.

Mısır'daki kaosa bakalım, yani İsrail'in kurtulması için Mısır'a verilen on belaya baktığımızda ; bu konuların da yine yaratılış düzeni ile oldukça bağlantılı olduğunu görüyoruz.

Yaşam suyu - kana dönüşüyor.
İnsan hükümranlığı - kurbağalar ve böceklerce imha oluyor.
Karanlığı aydınlatan ışık - her yer zifiri karanlık oluyor.
Yaşam için gerekli bitkiler - bütün mahsul harap oluyor.
İnsanın çoğalması - hastalıklar ve ölümler.
Burada Musa'nın Mısır'daki kaos tablosunu çok net bir biçimde on bela ile verdiğini görüyoruz.
Bu altı günlük yaratılış olayında, aslında öz bir biçimde İsrail'in kurtarılışını görmemiz olasıdır.
Yaşamın sulardan başlaması - Kızıl deniz aşmaları
İnsana hükümranlık verilmesi - Kölelikten kurtulmaları
Karanlıkta ışığın parlaması - Kenan diyarı
Yaşam için bitkilerin oluşması - bereketli topraklar
Çoğalmanın gerçekleşmesi - yerleşik düzene geçilmesi
Yine altı gün içinde:
Doğal bir harmoni - Kenan tutkusu
İnsanlık için onur - İsrail için onur.

Rab'bin sevgi ve ışığının sarmalında kalınız.

Sevgili Fırat Abi.Paylaşımınız için gerçekten sonsuz teşekkürler.Her zaman söylerim.Bu forumda bilgili kardeşlerle beraber olduğumdan çok şanslıyım.Bu nedenle şükrediyorum.Yüce YHVH sizi ve tüm İmanlı kardeşlerimi korusun.