Gagauzlar (Türk Ortodoks Hristiyanlar)

Gagauzlar, İsus Hristus'dan sonraki 200 ile 400 yılı arasında hristiyanlık dinine geçmiştir. Gagauz sözü, Gök Oğuz'dan gelmektedir. Soyu,direkt olarak Oğuz Kaan ataya dayanan halis Türklerdir.


Gagauzların düğünleri,eski Türk gelenekleri ile Ortodoks inancın iç içe geçtiği tören ve kutlamalara sahne oluyor. Düğünün en önemli aşamalarından biri de,kilise töreni. Volkaneş kasabasında yaşayan damat Vova ile Oksana, sabah erkenden papazın karşısına çıkıyorlar. Genç çift ve şahitleri, Boba (Baba) diye adlandırdıkları papaz tarafından kutsanıyor.





Gagauzlar,ölülerini üç gün boyunca evinde bekletiyor. Bu süre içinde akrabalar ve komşular ziyarete geliyor. Sanki ölünün sevdikleriyle vedalaşmasına fırsat tanınıyor. Cenaze,son gün evden bahçeye çıkartılıyor. Ölünün eve gelin olarak geldiğinde getirdiği çeyizi yorgan ve döşeği de onunla birlikte evden çıkartılıyor. Burada şamanlık etkileri taşıyan kısa bir tören yapılıyor. Evin ahırından bir koyun,kümesinden bir ördek,ekmekler,tatlılar, havlular ve başka hediyeler, komşulara dağıtılıyor. Ölü evindeki ayinden sonra,cenaze korteji,ağır ağır kiliseye gidiyor. Kilise ayininden sonra, ölü mezarlığa götürülüp toprağa veriliyor.



Gagauzların büyük çoğunluğu,Moldova'da yaşıyor. Ukrayna,Romanya, Bulgaristan ve çok az da olsa Yunanistan'da da Gagauz nüfus barınıyor. Son zamanlarda çocuk ölümlerinin azalması ve doğum oranının yükselmesi ile, nüfusta da bir artış başladı.
Luba Balaban, henüz doğan oğluna Dimitri adını verdi. O gün, Çadır kasabasının doğumhanesinde, üç Gagauz bebek dünyaya geldi.

Vaftiz için bebeği hazırlayan ve törem sırasında bebeği taşıyan kişi, bebeğin vaftiz annesi yada babası kabul ediliyor. Törende rahip dualar okuyor,bebeği üç kez okunmuş suya sokup çıkartıyor. Alnına üç kez zeytinyağı ile haç işareti çiziyor. Daha sonra bebek, rahip tarafından kilisede dolaştırılıp, ikonolardaki azinlerle tanıştırılıyor. Erkek bebekler, kilisede sadece rahiplerin girebildiği altar (kutsal oda) kısmına da sokuluyorlar. Bu bölüme,kız bebekler giremiyor,zira Hristiyan inancında,kadın günahkar sayılıyor. Kilisede dolaştırılan bebeğin annesine teslimi ile,vaftiz sona eriyor.







Bir kilise hatırası. (Elena,Dimitri ve kızları Nadejda Topuzlu.)



Hristiyan inanışına sahip Altay,Şor,Saka,Tuva,Başku rt, Çuvaşlar.. vs gibi Gagauzlar da Türk soyundandır. Kapalı evlilikler sonucu soyları saf kalmıştır.Türklüğe son derece bağlı olan Gagauzlar, Türkiye Türkçesine en yakını dili konuşur. Bunda baş etken, ibadetlerini Türk dilinde yapmalarıdır. Ünlü Gagauz Profesörü Ay Baba Mihail Çakır, aynı zamanda Baba (Papa) idi. İncil'i Türk diline çeviren bu kişi sayesinde, ibadetler Türk dilinde yapılagelmiştir.

(Not: İsimlerimiz sizi yanıltmasın, dini isimlerdir,soy isimlerimiz etnik(Türk) isimleridir.)

Okuyan arkadaşlar,ilginizi çekti ise devam edebilirim...

Bu konu ile ilgili link yok. Fakat Atlas dergisinin Gagauzlar ile ilgili sayısından alıntı yaptım. Webde bu sayı yok , bende taratılmış hali mevcut.


Ben bunları bu akşam paylaşayım.

Gagauzlar, Orta Asya kökenli Türk toplumudur. Türkiye Oğuzlarından tek farkı, Karadeniz'i kuzeyden dolanarak gelmeleridir. Yol üzerinde araplarla karşılaşmadıkları için, hiç müslüman olmamışlardır. Buna karşın, çok eski bir hristiyan toplumudur. Gagauzlar,kendine has bir inanç sistemini barındırır. Bir çok noktada klasik ortodoksluk öğretilerine ters kaldığı halde, ısrarla yaptıklarını savunurlar. Bu noktada, dini açıdan kendilerini kıdemli saydıkları için,deyim yerindeyse kimseyi takmazlar. ''Ben böyle gördüm,böyle yaparım'' fikri,her Gagauzda vardır. Aforoz edilmek, bir Gagauz için hiç bir şey ifade etmez. Bu sabit fikirlilik sonucu, soyunu ve dil,din gibi kültürlerini, asırlardır gururla taşımışlardır. Mesela kurban kesme, hristiyanlık öğretisine terstir. Fakat Gagauzlar,kurban keser. Kurban, kilise eliyle kesilir hemde. Bu, Orta Asya geleneklerindeki , Divan-i Lugat-it Türk deki İDUK kurbanıdır. Kimin kurban kesip kimin kesmeyeceğine, kilise papazı karar verir. Fakir olanlara kurban kesme yoktur.
Gagauzlarda, şaman kültürü de olanca hızıyla yaşar. (Şamanlık bir din değil,bir yaşayış tarzıdır.)
Üstteki resimde, sembolik olarak gündelik ekmeği taşıyan düğün kafilesi. Nadejda Kaya ile Stefan Çakmak evlendi. Tamda o gün oy sandığına, oy kullanma amacıyla gittiler.

Gagauz Yeri, Moldova içinde yarı özerk bir Türk devletidir. Kendine ait bayrağı,marşı vardır. Gagauz Halk Topluşu denen bir meclise sahiptir. (Meclis kelimesi Gagauzlarca kullanılmaz. Yerine Türkçe 'topluş' kullanılır.) Kendi değerlerine inat derecesinde bağlıdırlar. (Dil,din,kültür,töre vs.) Asırlardır nice asimilasyon politikaları ters tepmiş, Gagauzların yanında yaşayan diğer unsurlar, Türkçe konuşmaya başlamıştır. Gagauzça denilen, Türkiye Türkçesine en yakın dil kullanılır. Türkiye/Trakya Türkçesi ile bire bir aynıdır. Gagauziya Özerk devleti ilan edilirken, 50 000 silahlı moldova ırkçısının soykırım tehtidi bile, Gagauzlara geri adım attıramadı. (Bu konu ile ilgili bir yazı ileriki günlerde ekleyeceğim.)

Kurt, Türklüğün en eski sembolüdür. Gagauzlarda kurda özel bir önem verilir. 'Canavar' adıyla çağırılır.Yılda bir kez kurt bayramı kutlanır. 'Canavar yortusu'


İlk başlıktaki alıntı yaptığım resim ve yazılar bunlardır: (Atlas dergisi 'Gagauzlar: Hristiyan Türkler' isimli sayı)

Resim 1

Resim 2

Resim 3

Resim 4

Resim 5

Resim 6

Resim 7

Resim 8

Resim 9

Resim 10

Hata veriyor ise bunu deneyiniz:

Çalışmayan resim linkleri düzeltildi...