jude
Osmanlı Müslüman olmuş Bizans'tır
Asagidaki metin Ozlem Solok'un Bizans konusundaki calismalari ile taninan Istanbul dogumlu Cyril Mango ile yaptigi bir soylesinin Jude tarafindan ozetlenmis halidir:
Bugunun Turkiyesine baktiginizda, Bizans'a ait herhangi bir iz gorebiliyor musunuz?
Sanirim cok az. Evet, onemli sayilabilecek benzerlikler vardi her iki kultur arasinda, ama bugun geriye hemen hicbir sey kalmadigi soylenebilir.
Istanbul Osmanlilar tarafindan ele gecirildiginde Bizans nasil bir durumdaydi?
Bizans, bugunku Luksemburg buyuklugundeydi. Osmanlilarin Bizansi almalari cok zor olmadi, cunku Imparatorluk oldukca zayif bir durumdaydi zaten. Osmanlilar sehri cok onceden alabilirlerdi.
Eger Istanbul Turkler tarafindan alinmasaydi bugun ne olurdu sizce?
Buyuk olasilikla bir Italyan kolonisi olurdu. O zamanin Istanbul'una baktigimizda, Galata'da Cenevizliler vardi. O donemlerde Galata, Istanbul'un bugun oldugundan cok daha zengin ve onemli bir semtiydi. Diger taraftan sehre Venedikliler goz dikmisti. Ozellikle Karadeniz'de Italyanlarin Istanbul'a olan ilgisi oldukca belirgindir. Bizans tarihi boyunca Italyanlarin Istanbul'a olan ilgisi oldukca belirgindir.
Fatih Sultan Mehmet nasil bir karakterdi? Hristiyanliga olan ilgisi hakkinda ne dusunuyorsunuz?
Fatih Sultan Mehmet tarihteki en ilginc karekterlerden biridir. Hristiyanliga ilgisi olduguda dogrudur. Venedikli ressamlari saray bunyesinde barindirdigi ve Hristiyan azizlerine ait rolikler topladigini biliyoruz. Bu onemli kolleksiyon sarayda saklanirmis. Ancak Bayezid zamaninda bu kolleksiyonun bir sekilde oraya buraya dagitilmis oldugu saniliyor.
Bizans tarihi bize yeni bir bakis acisi sagliyor mu? Bizans tarihinden ne ogreniyoruz sizce?
Bizans, bizldigimiz Bati uygarlik modelinden farkli bir uygarlik modeli koyuyor onumuze. Oyle bir yapiya bakiyoruz ki bize tumuyle yabanci olmsa da, farkli. Iste bu nokta onemli. Ayrica Ortodoks dunyasini anlamak acisindan Bizans mukemmel bir kaynak. Bulgaristan, Sırbistan, Ukrayna, Rusya...
Bati'da olmayip da Bizans'ta olan unsur sizce nedir?
Bu sorunun yaniti icin, sanirim Bati Hristiyanliginda var olan, ancak Dogu Hristiyanliginda var olmayanbir unsuru aramakla baslamak gerek ise. Bati'nin akil yoluyla yorumladigi, Dogu'nun ise geleneksel olarak yorumladigi bir unsur olmali bu. Bati Katolik gelenegi, usculugu, belli bir sureklilik icinde, dusunerek barindirdi bunyesinde. Bu tutum, bu sorgulama, ortacag kadar gerilere gidiyor. Diger yanda ise, Dogu'da asil sorunlar belki de cok daha once belirlenmis olmalarina ragmen, o gunden bu yana cok az sey degisti. Sanki dogu, ideolojileri yeniden ele alip incelemektense onlari donmus buz kaliplari icerisinde saklamayi, olduklari gibi kabul etmeyi tercih etti. Aslinda, 6. yuzyilda, Bizans'ta her sey yerli yerine konmustu. O tarihten sonra da hicbir sey degistirilmedi. Bati'daki sureklilik Dogu'da yok. Bati'nin sorgulayici tavrinin karsisinda Dogu, uzerinde durulmasi gereken, cozulmesi gereken sorunlari yokmus gibi bir tavir sergiledi tarih boyunca. Belki de aradaki en onemli fark budur.
Cogito 1999
sayi:17
p, 402-415
ölmüştüm; yaşama döndüm, kaybolmuştum; bulundum.