Osmanlı devletinin yıkılışına giden sürece baktığınızda,en önemli unsurun osmanlı imparatorluğunun kontrolü dışındaki Avrupa ülkelerinde yaşanan teknik gelişmelerin ve sanayi devriminin osmanlı sınırları içinde olmamasından kaynaklanmaktadır. Başka bir deyişle; üretim araçlarındaki gelişmelerin getirdiği üretim ilişkilerindeki-toplum yönetimindeki- gelişmelerin osmanlı içine nüfuz edememesidir. Osmanlı imparatorluğunun gelişmesini dizginleyen en önemli engel, eğemen olan dine dayalı gerici feodal ilişkilerdir. Örneğin, Galata kulesinden uçan bir kişinin cezalandırılması, resim, heykel ve teknik gelişmelerin din kurallarına göre sınırlandırılması, bunun sonucu olarak dışa bağlılık ve ekonomik çöküntü,yıkılış sürecini işleten en önemli nedenlerdir. islam dini, osmanlı devletinin yıkılışında çok önemli bir rol oynamıştır. Ulusal yapı yerine dine dayalı bir yapı, çöküşün kaynağıdır. Örneğin günümüzde ulusal yapı ve değerler erozyona uğratılarak özellikle din ön plana çıkartılmaktadır. Sanki tarih tekerrür ediyor gibi.
Roma imparatorluğunun çöküşünü yine Roma imparatorluğu içindeki kiliselerin iç çekişmeleri, mevcut yapının genişleyen devleti yönetemiyecek duruma gelmesi, Roma imparatorluğunun ekonomik gelişiminin durması ve diğerlerinin askeri alanda daha da güçlenmesi en önemli nedenlerdir.